ΣΤΗ ΓΗ του Διόνυσου

Αγαπητές αναγνώστριες, αγαπητοί αναγνώστες,

Ολοκληρώνουμε τη φετινή χρονιά των Chroniques που ξεκίνησαν τον Νοέμβριο με μία θεματική για την οινοκαλλιέργεια στη Β. Ελλάδα σ’ αυτή την περίοδο όπου είναι και πάλι δυνατό να πιούμε ένα ποτήρι κρασί στη βεράντα.

Σας ευχόμαστε καλό καλοκαίρι και ανανεώνουμε το ραντεβού μας για τον Σεπτέμβριο με νέα Chroniques du Jeudi de LA FRANCE À THESSALONIQUE κάθε τελευταία Πέμπτη του μήνα.

Στην υγειά μας και καλή ανάγνωση,

Από το προσωπικό του Γενικού Προξενείου, του Γαλλικού Ινστιτούτου και του Γαλλικού Σχολείου Θεσσαλονίκης.

Σαντρίν ΜΟΥΣΕ,

Γενική Πρόξενος, Διευθύντρια του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσ/νίκης

Η Ελλάδα έχει  παράδοση χιλιετιών στην αμπελουργία που ευνοείται, σε μεγάλο βαθμό, από την ποιότητα του κλίματος και τα εύφορα εδάφη της.

Στην περιοχή μας, στον βορρά της χώρας, το κρασί υπάρχει εδώ και αιώνες.

Στην ελληνική μυθολογία αναφέρεται ότι ο Διόνυσος, ο θεός του αμπελιού και του κρασιού, ανατράφηκε από τις νύμφες Υάδες στο Όρος Νύσα, στη σημερινή Θράκη.

Κοντά στην Καβάλα, στον αρχαιολογικό οικισμό του Ντικιλί Τας (Ορθόπετρα), μια ομάδα ελληνογάλλων ερευνητών εντόπισαν ίχνη μετατροπής μούστου σε κρασί που χρονολογούνται περί τα 4.300-4.200 χρόνια π.Χ., και αποτελούν την αρχαιότερη μαρτυρία οινοποίησης στην Ευρώπη¹.

Η παράδοση συνεχίστηκε αδιαλείπτως στο πέρασμα των αιώνων, αν και μερικές φορές υπό αντίξοες συνθήκες, ιδίως μετά την εμφάνιση της φυλλοξήρας (που η πρώτη καταγράφηκε στη Μακεδονία, κοντά στη Θεσσαλονίκη, το 1898) και εξαφάνισε ορισμένους ιστορικούς αμπελώνες.

Ακριβώς κατά τη διάρκεια αυτής της δύσκολης περιόδου, οι αμπελουργοί της βόρειας Ελλάδας ανέπτυξαν πολύ στενούς δεσμούς με τη Γαλλία, οι οποίοι διήρκεσαν περισσότερο από έναν αιώνα.

Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η μαζική παρουσία της υπό γαλλική διοίκηση² Στρατιάς της Ανατολής, στην περιοχή γύρω από τη Θεσσαλονίκη, προκάλεσε ριζικές αλλαγές στον αγροτικό κόσμο. Για να ανταποκριθούν στις επισιτιστικές ανάγκες αυτών των εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, οι Γάλλοι εισάγουν καινοτόμες διαδικασίες παραγωγής, φέρνουν προηγμένο εξοπλισμό και νέες καλλιέργειες. Το ίδιο συμβαίνει και στον τομέα της αμπελουργίας όπου φέρνουν νέες ποικιλίες σταφυλιών και υποστηρίζουν νέες επιστημονικές μεθόδους. Αυτή η συστηματική και καθημερινή ενασχόληση των στρατιωτών του Μακεδονικού Μετώπου με τις καλλιέργειες, θα προκαλέσει μια άνευ προηγουμένου άνθηση στη γεωργία της περιοχής, αλλά θα τους κοστίσει και το περιφρονητικό προσωνύμιο «Κηπουροί της Σαλονίκης» που θα τους προσδώσει ο Ζωρζ Κλεμανσώ.

Έτσι, για περισσότερο από έναν αιώνα, η ανταλλαγή γνώσεων στον τομέα της αμπέλου θα συνεχίσει να αναπτύσσεται μεταξύ της Γαλλίας και της βόρειας Ελλάδας.

Πολλοί αμπελολόγοι και οινολόγοι σπούδασαν στη Γαλλία προκειμένου να ενσωματώσουν την τεχνογνωσία και να κατανοήσουν καλύτερα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφορετικών γαλλικών τοπικών ποικιλιών. Στην αρχή, εισήγαγαν γαλλικές ποικιλίες σταφυλιών όπως τα Merlot, Syrah, Cabernet-Sauvignon για να δώσουν ώθηση στην παραγωγή τους, σταδιακά όμως την εμπλούτισαν αναδεικνύοντας κάποιες τοπικές ποικιλίες σταφυλιών όπως το ξινόμαυρο, ένα κόκκινο κρασί των βόρειων περιοχών της χώρας, κυρίως, για να ανταποκριθούν στη διεθνή αγορά, η οποία δείχνει προτίμηση τις ενδημικές ποικιλίες.Όλες πλέον οι ποικιλίες αναβαθμίστηκαν και είναι πολύ δημοφιλείς στους ουρανίσκους Ελλήνων και ξένων. «Έτσι, επιστρέφοντας σε τοπικές ποικιλίες σταφυλιών και επιτυγχάνοντας ένα ικανοποιητικό επίπεδο ποιότητας μπορούμε πια να ικανοποιήσουμε και την γαλλική ζήτηση, κάτι που δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε αν παράγαμε γαλλικά κρασία στην Ελλάδα», μας εκμυστηρεύεται ένας από τους παραγωγούς από τον οποίο πήραμε συνέντευξη.

Υπό την επιρροή αυτών των ειδικών που εκπαιδεύτηκαν στη Γαλλία, η παραγωγή κρασιού στη Βόρεια Ελλάδα οργανώθηκε. Εδώ δημιουργήθηκε το 1996 ο πρώτος συνεταιρισμός κρασιού της χώρας (ENOABE-Ένωση Οινοπαραγωγών του Αμπελώνα της Βόρειας Ελλάδας), όπως και το πρώτο μεταπτυχιακό Οινολογίας-Αμπελουργίας, στο Α.Π.Θ. το 2000.

Το κρασί της Βόρειας Ελλάδας έχει, όπως φαίνεται,  μπροστά του λαμπρό μέλλον, χάρη σ΄ αυτή τη μακρά μετάδοση γνώσεων και τις ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες αυτής της περιοχής της χώρας όπου το κλίμα είναι πιο ήπιο και υγρό απ’ ότι σε όλες τις υπόλοιπες ελληνικές οινοπαραγωγικές περιοχές και επιτρέπει τη βέλτιστη ωρίμανση των σταφυλιών. Πλεονέκτημα διόλου ευκαταφρόνητο στην εποχή μας, όπου η θερμοκρασία αυξάνεται σε ολόκληρο τον πλανήτη και η έλλειψη νερού μαστίζει ήδη πολλές περιοχές.

¹ Βλ. το άρθρο των Σουλτάνα Μαρίας Βαλαμώτη, Αρχαιοβοτανολόγου του ΑΠΘ και  Nicolas Garnier, Υπευθύνου του Εργαστηρίου Ανάλυσης Αρχαίων Οργανικών Υλικών: Prehistoric wine-making at Dikili Tash (Northern Greece) στην The Journal of Archaeological Science

² Βλ. Chronique du Jeudi n°12 : Η Θεσσαλονίκη και το γαλλικό αποτύπωμα του Μακεδονικού Μετώπου

Μπορείτε να βρείτε τα Chroniques du jeudi στους ιστότοπούς μας: